· 7 min czytania
Audyt dostępności: co wykrywa automat, a co tylko człowiek
Automatyczny skan i audyt manualny to nie konkurencja, tylko dwa różne narzędzia. Skan sprawdza maszynowo weryfikowalne kryteria WCAG i robi to na wielu podstronach w kilka minut; audyt manualny ocenia sens, kontekst i realną obsługę interfejsu. Poniżej pokazujemy, gdzie przebiega granica i w jakiej kolejności to ustawić, żeby nie płacić dwa razy za to samo.
Co wykrywa automat, a czego nie wykryje nigdy
Testy automatyczne wykrywają orientacyjnie 30-40% wymagań WCAG: te, które da się sprawdzić regułą na drzewie dokumentu. Silnik axe-core, na którym opiera się skan Dostepli, weryfikuje między innymi kontrast tekstu, obecność atrybutu alt, powiązanie etykiety z polem formularza, poprawność ról ARIA, unikalność identyfikatorów i deklarację języka strony.
Automat nie oceni natomiast, czy tekst alternatywny faktycznie opisuje obraz, czy kolejność fokusu jest logiczna dla użytkownika, czy komunikat błędu jest zrozumiały, ani czy proces zakupowy da się przejść czytnikiem ekranu od początku do końca. To są oceny sensu i kontekstu, a nie zgodności z regułą.
Skąd bierze się liczba 30-40%
Wartość ta jest orientacyjnym oszacowaniem udziału kryteriów WCAG możliwych do maszynowej weryfikacji, a nie wynikiem jednego pomiaru. Zależy od tego, jak liczyć: na kryteria sukcesu, na wystąpienia błędów czy na strony.
W3C w materiałach o ewaluacji dostępności wskazuje wprost, że narzędzia automatyczne nie są w stanie samodzielnie stwierdzić zgodności i że ocena wymaga udziału człowieka. Dlatego traktujemy tę liczbę jako rząd wielkości i uczciwą granicę obietnicy, a nie jako parametr techniczny produktu.
Co wchodzi w zakres audytu manualnego
Audyt ekspercki obejmuje zwykle przejście kluczowych ścieżek wyłącznie klawiaturą, testy z czytnikiem ekranu, ocenę jakości tekstów alternatywnych i nagłówków, weryfikację obsługi komponentów dynamicznych, takich jak okna modalne i filtry, oraz sprawdzenie zrozumiałości komunikatów i etykiet.
Zakres i pracochłonność zależą od liczby unikalnych szablonów, a nie od liczby podstron. Sklep z tysiącem produktów w jednym szablonie karty produktu bada się raz, a nie tysiąc razy, i tym należy kierować się przy wycenie.
Od czego zależy cena audytu dostępności
Na koszt wpływa przede wszystkim liczba unikalnych typów stron i komponentów, złożoność ścieżek transakcyjnych, obecność treści za logowaniem oraz to, czy potrzebny jest audyt jednorazowy czy powtarzalna kontrola po wdrożeniach.
Dostepli nie publikuje cen audytu manualnego, bo takiej usługi nie sprzedaje. Aktualne ceny raportów ze skanu automatycznego są na stronie cennika i to jedyne kwoty, które nasza strona podaje.
Sensowna kolejność prac
Najtaniej wychodzi kolejność: najpierw skan automatyczny na reprezentatywnym zestawie podstron, potem naprawa tego, co skan wykrył, a dopiero na tak oczyszczonym serwisie audyt manualny. Inaczej ekspert spędza czas na wypisywaniu barier, które wykryłaby darmowa reguła.
Po naprawach warto zostawić monitoring, ponieważ dostępność jest stanem, a nie wydarzeniem. Każde wdrożenie może wprowadzić regresję i najlepiej wychwycić ją automatycznie, zanim zgłosi ją użytkownik.
Ograniczenia oceny automatycznej
Skan automatyczny nie zastępuje audytu eksperckiego i nie jest podstawą do ogłaszania pełnej zgodności. Raport Dostepli wskazuje wykryte, mierzalne bariery wraz z dowodem w kodzie oraz priorytetem naprawy.
Dostepli nie wydaje certyfikatu ani gwarancji zgodności prawnej. Raport jest datowanym dowodem należytej staranności i materiałem roboczym dla osoby, która zajmuje się stroną.
Najczęstsze pytania
Czy audyt automatyczny wystarczy do zgodności z WCAG?
Nie. Testy automatyczne wykrywają orientacyjnie 30-40% wymagań WCAG i nie zastępują audytu eksperckiego. W3C wskazuje, że samo narzędzie nie jest w stanie stwierdzić zgodności, bo część kryteriów wymaga oceny człowieka.
Czym różni się skan automatyczny od audytu manualnego?
Skan sprawdza regułami to, co da się zweryfikować maszynowo, na wielu podstronach i w kilka minut. Audyt manualny ocenia sens i kontekst: jakość tekstów alternatywnych, logikę obsługi klawiaturą i realne przejście ścieżki czytnikiem ekranu.
Ile kosztuje audyt dostępności?
Cena audytu manualnego zależy od liczby unikalnych szablonów, złożoności ścieżek transakcyjnych i zakresu testów, dlatego ustala się ją indywidualnie. Dostepli sprzedaje wyłącznie raporty ze skanu automatycznego, a ich aktualne ceny podaje strona cennika.
Co zrobić najpierw: skan czy audyt?
Najpierw skan automatyczny i naprawę tego, co wykryje, a dopiero potem audyt manualny. Ekspert nie powinien poświęcać czasu na bariery, które wykrywa darmowa reguła automatu.
Jakiego silnika używa skan Dostepli?
Skan opiera się na axe-core, otwartym silniku reguł dostępności rozwijanym przez Deque Systems. Pełna lista reguł jest publicznie dostępna w repozytorium projektu.
Źródła
Ten materiał opiera się na źródłach pierwotnych: aktach prawnych, rekomendacjach W3C i dokumentacji silnika testów. Sprawdź je samodzielnie.
- [1] Evaluating Web Accessibility OverviewW3C Web Accessibility Initiative (WAI)
- [2] Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2W3C (World Wide Web Consortium)
- [3] How to Meet WCAG 2.2 (Quick Reference)W3C Web Accessibility Initiative (WAI)
- [4] axe-core: pełna lista reguł testów automatycznychDeque Systems (repozytorium dequelabs/axe-core)